Arcybiskup Jarosław Bogoria Skotnicki (1276-1376)

Jadwiga Miluśka

Wśród postaci, które wywarły znaczny wpływ na losy Opatówka, był arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria Skotnicki. W drugiej połowie XIV w. wzniósł zamek przeznaczony na rezydencję prymasów gnieźnieńskich i jednonawowy murowany kościół w stylu gotyckim pw. Św. Doroty.

Dziś o zamku i kościele wiemy niewiele. Badania archeologiczne przeprowadzone w 1990 r. obejmujące część wzgórza zamkowego wykazały, że zamek był usytuowany w parku na wzniesieniu nad stawem będącym reliktem fosy. Odkryto fragmenty fundamentów z kamienia połączonego zaprawą wapienną, których grubość dochodziła do 1,1 m oraz fragmenty ścian przyziemia wylicowanych cegłą palcówką. Musiały to być solidne budowle. Przetrwały bowiem ponad 400 lat.

Kim był arcybiskup Jarosław Bogoria Skotnicki? Urodził się w 1276 r. w Skotnikach w Sandomierskiem - rodowej siedzibie Bogoriów. Pochodził z możnego rodu, którego członkowie piastowali ważne stanowiska w Małopolsce. W latach 1316-1322 przyszły arcybiskup studiował prawo i teologię na Uniwersytecie w Bolonii oraz został mianowany jednym z syndyków - czyli doradców rektora tego uniwersytetu. W tym czasie władze Bolonii, nie mogąc poradzić sobie z wybrykami niektórych studentów, skazały jednego z nich - Hiszpana - na karę śmierci. Na znak protestu studenci pod wodzą rektora Jarosława Bogorii ze Skotnik opuścili miasto, które głównie z nich żyło. Konflikt zakończył się dzięki mediacji papieża Jana XXII, a na znak ugody postawiono w 1322 r. kościół. Na tablicy erekcyjnej kościoła umieszczono m. in. podobiznę Jarosława Bogorii ze Skotnik oraz herb rodowy Bogoriów. Jest to pierwszy polski herb rycerski zamieszczony poza granicami kraju.

W tym samym roku Jarosław Bogoria Skotnicki wrócił do kraju, brał udział w wyprawach wojennych a mając 47 lat rozpoczął karierę duchownego. Piastował szereg ważnych urzędów kościelnych, a po śmierci arcybiskupa Janisława został wybrany nowym arcybiskupem gnieźnieńskim. Wybór ten został zatwierdzony w dniu 27.06.1342 r. przez przychylnego Polsce papieża Jana XXII z Awinionu.

Arcybiskup Bogoria ze Skotnik był jednym z najbliższych współpracowników króla Kazimierza Wielkiego. Brał czynny udział w rokowaniach króla z Krzyżakami zakończonych pokojem kaliskim w 1343 r., uczestniczył w wytyczaniu granicy między Polską, a ziemiami krzyżackimi. Jako doskonały prawnik brał udział w przygotowaniach statutów wiślicko-piotrkowskich, które były podstawowym zbiorem prawa, głównie sądowego i stanowiły zalążek kodyfikacji ogólnopolskiej. Przygotował kodyfikację ustawodawstwa kościelnego i ogłosił ją na synodzie prowincjonalnym, który odbył się w Kaliszu w kościele Św. Mikołaja w styczniu 1357 roku.

Jarosław Bogoria Skotnicki wiele razy występował jako sędzia rozjemczy w sprawach spornych między możnowładcami, a także między królem a biskupem krakowskim Janem Grotem. Był zwolennikiem silnej władzy królewskiej i pokojowej polityki wobec Krzyżaków. Współdziałał z królem przy zakładaniu Uniwersytetu w Krakowie.

Arcybiskup Skotnicki jako administrator kościelny lokował około 100 wsi, tworzył nowe parafie, regulował dziesięciny, realizował ambitne plany budowlane. Zbudował nową katedrę gotycką wg wzorów włoskich i francuskich w Gnieźnie. Wzniósł i uposażył kościoły w Kurzelowie, Opatówku, Uniejowie, Skotnikach, budował zamki w Łowiczu, Uniejowie, 0patówku oraz dwory arcybiskupie w Gnieźnie, Kaliszu, Wieluniu i Łęczycy.

Żył prawie 100 lat. Dotknięty ślepotą zrezygnował z funkcji arcybiskupa na rzecz swojego siostrzeńca Janusza Suchegowilka w 1371 roku pozostawiając sobie Opatówek. Od 1374 r. przebywał w klasztorze cystersów w Lądzie. Zmarł 17 września 1376 r. na dworze arcybiskupim w Kaliszu. Został pochowany w katedrze gnieźnieńskiej w kaplicy, którą przygotował dla siebie wcześniej.

Arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria Skotnicki

Najpopularniejsze

Mapa strony

Wyszukaj w katalogu